Hvernig rkta m gulrtur

 

Gulrtur innihalda miki kartn, sem er gott fyrir slmhimnur og hefur einnig ingu fyrir sjnina. Ljsm.: Sigrur Hjartar
Loftslag landi okkar er kaldara lagi til ess a unnt s a rkta gulrtur, nema annig s a rktun stai, a kostir veurfarsins komi ekki a sk.  Margir hafa reynt a s gulrtum garinn sinn eftir a stungi var upp me venjulegum htti og horft veslar, smvaxnar jurtir koma upp af frinu eftir dk og disk og kafna san illgresi, ea skila aeins mjum ttlum, svo a burur hafi veri ngur.  Til ess a gulrtur rfist arf moldin a vera hlrri en hn verur ef svona er a stai.  Hins vegar er me lkindum hversu mikil uppskera getur ori af litlum skika, s rtt a stai.  ar sem gulrtur eru rktaar til heimilis er rauninni sjlfgefi a standa verur vel a verki. Anna skilar ekki viunnandi rangi.

Best er a byrja smtt slreit.  Algengastir eru reitir, ar sem rammi r lrttum fjlum umlykur moldarskika.  Ramminn gtir t.d. veri 2 metrar breidd og 4 metrar lengd. 

Svona reit m jafnvel koma fyrir kantinum grasfltum ar sem slar ntur vel.  Fjalirnar verja bi gegn vindi og gangi.

En n er komi a v sem skiptir skpum, ef rangur a vera frbr.  egar gulrtur eiga hlut a mli skiptir undirhitinn trlega miklu mli. Anna grnmeti kann lka vel a meta ylinn.  Svona m fara a til a tryggja hann: Grafi flatbotnaa holu af smu str og reiturinn segir til um, hn arf a vera svo sem ein skflustunga dpt.  a fer eftir gum moldarinnar, sem upp er grafin, hvort hn er noti reitinn aftur.  Ef reiturinn er gerur grasflt, sem g rkt er , getur hn veri nothf, en s moldin r arfasknum gari er hn nothf. Vegna ess a ungplntur gulrtarinnar eru smar og hverfa fljtt undir illgresi, ef miki er af illgresisfri moldinni, sem eim er s . 

Holan er fyllt af hrossatai, sem verur a vera v rotnunarstigi a fari s a hitna dlti .  Ng er a holan s nokkurn veginn slttfull, arfi er a hrga upp tainu.

a ofan er moka mold, smu mold og ur var moka upp, ef hn er lagi. Gott er a str saman vi moldina rungamjli, en forast tilbinn bur egar stefnt er a lfrnt rktari afur. 

Reynslan hefur snt a braggi gulrta vera mikil ar sem rungamjl er nota og arf ekki miki af v.  M bta vi seinna vaxtartma, ef urfa ykir.

a getur borga sig a setja srstakt rugglega arfalaust og frjtt moldarlag efst, til a tryggja a gulrtarplnturnar urfi ekki a keppa vil illgresi, egar r koma upp.  Heildarykkt moldar ofan undirlaginu arf a vera svo sem 10-15 sentmetrar. 

egar sumari lur eiga gulrturnar eftir a senda rturnar niur hrossatai, sem er fari a breytast ltta og ga mold, sem br eim kjrskilyri til vaxtar.  a borgar sig a bleyta vel llu saman og lofa v a sga ur en s er rair vert reitinn.  Hfilegt bil milli raa er svo sem 20 sentmetrar svona smrktun. 

Tryggt arf a vera a fri s nlega keypt hj ruggum seljanda.  rsgamalt fr er ntt.  v miur hefur komi fyrir a flk hefur s ntu fri, sem keypt var af seljendum sem ekki hfu ngilega ekkingu til a bera.  Tegundin skiptir mli, en gamalreynd tegund hr landi nefnist Nantes.  Sjlfsagt eru fleiri tegundir litlegar og gtu traustverugir seljendur bent r. 

            a verur a vera logn egar s er og a margborgar sig a gefa sr gan tma vi sningu, v annars er htt vi a fri falli jafnt niur jrina, veri sums staar hrgum og annars staar eyur.  svona reit er htt a s nokku tt, arf ekki a vera meira en sentmetri milli frjanna.  Betra er a s fremur dreift rina, annig a jurtirnar veri dlti sitt hva, myndi ekki rbeina r.  Ef vel er s arf ekki a grisja fyrr en komnar eru ntilegar gulrktur, smar su.  er hentugast a taka upp annig a meira vaxtarrmi verur fyrir r plntur sem eftir eru.  Smar gulrtur eru mjg fngerar og braggar og henta mjg vel til a eta r hrar, endur eru r mjg hollar annig.

Eftir a s hefur veri reitinn er rtt a hylja frin me unnu moldarlagi og jappa sast saman me fjalarbt ea flatri skflu.  Ef veur er urrt borgar sig a breia ofan moldina plast ea pappr svo a jarrakinn ni vel til frsins, sem verur a blotna til ess a sprun geti hafist.  essi yfirbreisla er fjarlg egar fari er a sjst til frplantnanna.  Gulrtarfr getur veri nokku lengi a taka vi sr varla minna en viku vi essi skilyri, sem tryggja a moldin s hfilega hl, a veur s svalt. 

            Vegna ess hve gulrtur fara hgt af sta a vorinu, er best a vera fyrra fallinu og s helst aprlmnui, sem er ekki of seint ma, en uppskerunni seinkar a sjlfsgu. 

Eftir sningu borgar sig a breia yfir reitinn, svo a r hlni betur.  Gott er a nota akrlgrisju sem yfirbreislu, en hn hefur ann kost a a rignir gegnum hana og arf ekki a standa a vkva nema verulegir urrkar gangi yfir. 

            Til a byrja me og einkum ef kalt er veri, borgar sig samt a hafa plast ea gler yfir reitnum, en verur lka a taka a fr egar htta er ofhitnun slskini. 

            Fyrir sem eru latara lagi vi a fylgjast me ea geta ekki veri stanum, egar sl tekur a skna, er hentugra a lta akrlgrisjuna ngja, v a gtur rangur nst annig lka.  Hana m hafa yfir allan vaxtartmann til a gefa yl og skjl. 

            etta kann a virast nokku flki, ekki sst vegna ess a fari hefur ver t smatrii.  framkvmd er etta rauninni einfalt og a er betra a tryggja sr rangur me natni, heldur en kasta hndunum til verksins og komast a raun um a uppskera verur eftir v lleg.

 

Stytt grein r Garyrkjuritinu rg. 1994

 

lfur Ragnarsson

 

     
-->