Sning trjfrs og runna

 

Sprun tekur afar mislangan tma eftir tegundum, allt fr nokkrum dgum upp 1-2 r.  Sum fr eru umlukt aldinkjti, eins og t.d. reyniber og rsaaldin, og essu aldinkjti eru jafnan eni sem hindra ea tefja sprun.  Betra er v a hreinsa frin (steinana) r aldinkjtinu sta es a s berjunum ea aldinunum heilum, a fltir fyrir sprun.  Knglar barrtrja eru teknir inn og geymdir hlju og urrki nokkra daga, opnast eir og frin hrynja t.

 

Birkifr
tlit og str frjanna er mjg mismaundi.  Allt fr vifri, sem er rsmtt og fisltt me lng svifhr og upp strar hlunka eins og kastanur og kkoshnetur og reyndar allt ar milli.  T.d. er strt og bsti fr lindifurunnar matarmiki og ekkert sra en heslihnetur jlaknasi enda eru essi og nnur matarmikil fr og aldin aalfa margra dra, hr aallega fugla og msa. 

 

 

Vi sningu ber margs a gta. Sum vi t.d. birki- ea grenifri vi 15-20 C hita, sprar a venjulega strax fyrstu vikunni.  a tti v a geyma urrum og svlum sta.  msar arar tegundir urfa hinsvegar kalt, rakt tmabil (undir 5C stiga hita) til a spra.  Enn arar tegundir urfa bi heitt og kalt, rakt tmabil til a spra.  arna er ferinni allflki lffrilegt kerfi, dvalarkerfi, einskonar tmatsilling fr nttrunnar hendi til a tryggja a fri spri eim tma sem hentugastur er og lfvnlegastur vi r astur sem rkja heimkynnum tegundarinnar.

 

Fr sem sprar nokkrum dgum eftir sningu, m ba me a s til nsta vors, annar er htt vi a ungar og veikbyggar sprurnar skaist fyrsta vetri.

 

Frjum sem urfa bi kalt og hltt tmabil til a spra er best a s strax a hausti.  au sem aeins urft kalt tmabil, spra nsta vor, en au sem bi urfa kalt og hltt, spra a einu og hlfu ri linu, .e.a.s. ru vori. - Allt er etta n samt tluvert miki einfalda, en nothf tossaregla.

 

Haustsning fer venjulega fram okt. nv. eftir veurfari.  Gott er a s slreit ea
Grurhs
bakka inni kldu grurhsi.  Bakkann m lka bara geyma ti, einhverju horni ar sem vetrarverin f a leika um hann, en er betra a strengja yfir hann gisinn dk til a verjast avfandi illgresisfri (t.d. birki og reyni!), sem a.m.k. hj mr, er fljtt a fylla alla skassa sem ti standa varir. Moldin arf a vera frekar ltt, t.d. blanda af venjulegri garmold, burarlausri torfmold og vikursandi a jfnum hlutum.  Engan bur.  Gott er a ekja mealstr fr me ca. -1cm lagi af sandi (minna fyrir ltil fr og meira fyrir strri).  Bakkana m svo taka inn hlju me vorinu og flta annig sprunni. 

 

Vorsning getur hafist strax og slargangur er orinn smilega langur, oft mars ea aprl, ef astur eru til.  S m potta ea bakka og hafa glugga, grurskla ea upphituu grurhsi vi 15-20 C hita.  Passa arf vel upp ungplntunar, a r spri ekki upp vi of mikinn hita og birtuskort.  E.t.v. arf a gefa eim auka birtu (florljs).  Einnig arf a varast a setja ungplnturnar of snemma t, en venja r smtt og smtt vi tiveruna svo vibrigin veri ekki of mikil, a er r stofu ea grurskla upphita grurhs, aan slreit og loks be skjli. 

 

Garskli
Ungplntur af fri, sem spra hefur ti, ola venjulega nokkrar frostgrur, en innispraar ekki

Flest nlatr (barrtr) komast ekki nema kmblaastigi fyrsta ri, s eim s ti.  eim arf v ekki a dreifplanta fyrr en eftir tv r. 

Lauftr vaxa miklu hraar fyrsta ri.  Birki getur n allt a hlfs metra h.  eim arf v a dreifplanta eftir ri, t.d. oktberber byrjun, ea komandi vori. 

Fri mrgra skrautrunna er best a s vorsningu og r berjum og aldinum tti a hreinsa steinana og s eim a hausti eins og fyrr var nefnt. 

 

 

 

lafur B. Gumundsson

Stytt r grein r Garyrkjuritinu rg. 1990

 

     
-->