Almanak garšyrkjumannsins - gręnt dagatal

 

 

Verkin ķ garšinum eru fjölbreytt og óžrjótandi. Lķfverur garšsins taka į sig ólķkar myndir eftir žvķ hver įrstķšin er og oftar en ekki žarf aš nżta sumariš vel ef ętlunin er aš ala įhugaveršar plöntur til augnayndis eša įtu. Skipulagning er naušsynleg ef vel į aš takast til. Kķkjum žvķ į įriš ķ garšinum okkar og sjįum hvenęr best er aš standa aš hinu og žessu.

 

Janśar - mars

Flestir myndu ętla aš fįtt vęri hęgt aš gera ķ garšinum į žessum įrstķma. Samt sem įšur er żmislegt sem hęgt er aš gera til undirbśnings komandi sumri.

-         Į žessu tķmabili mį sį flestum žeim sumarblómum sem hugurinn girnist. Žaš er mikil gleši sem felst af žvķ aš horfa į heimaaldar stjśpur, morgunfrśr og hvašeina vaxa og dafna ķ garšinum.

-         Grśska ķ garšyrkjutķmaritum, bókum og plöntulistum gróšrarstöšva og skipuleggja framkvęmdir vorsins og sumarsins. Tilvališ er aš fį rįšleggingar landslagsarkitekta og garšhönnuša til aš auka notagildi og įsżnd garšsins enn frekar.

-         Ķ febrśarlok fara vorlaukar aš fįst ķ garšyrkjuverslunum. Marķusóleyjar, begonķur og żmsar framandi liljur eru mešal žess sem fęst į žessum tķma og śrvališ eykst sķfellt.

-         Klippa og snyrta trjį- og runnagróšur ķ garšinum. Žaš mį ķ raun gera allt įriš, en stórtękar ašgeršir eru heppilegar į žessum tķmabili og allt fram į gróandann.

-         Njóta garšsins ķ vetrarbśningi og hugsa sér hverju megi bęta viš til aš fegra įsżnd hans žegar sumariš gengur ķ garš. Til dęmis lķfga sķgręnir runnar mikiš upp į garšinn aš vetrinum og mį žį nefna himalajaeini, dvergfuru og lyngrósir. 

-         Setja śt įvexti, korn og brauš til aš fęša fišraša vini į köldum dögum. Reglubundnar fóšurgjafir lokka oft flękingsfugla frį nįgrannalöndunum ķ garšinn. Fįtt er skemmtilegra en aš sjį grįžresti, hettusöngvara, glóbrystinga og silkitoppur innan um heimakęra žresti og stara.

 

Aprķl – maķ

Nś er verulega fariš aš halla aš vori, sólin farin aš verma grund og vķša ber žess vitni ķ umhverfinu. Brum og blómknśppar į trjįgróšri eru fariš aš žrśtna og żmsir fjölęringar eru farnir aš gęgjast upp śr moldinni. Vetrargosar, krókusar og żmsar snemmbęrar tegundir eru jafnvel bśnar aš blómstra į žessum įrstķma.

-         Nś mį hefja forręktun į gręnmeti. Kįlmeti ķ aprķlbyrjun, salat ķ maķ.

-         Raša kartöfluśtsęši ķ kassa til spķrunar ķ maķbyrjun og setja nišur ķ maķlok eša jśnķbyrjun.

-         Sķšla ķ maķ er vķšast hvar oršiš frostlaust ķ jöršu. Žį er tilvališ aš hefja gróšursetningu į hverskyns gróšri. Plöntum śr gróšrarstöšvum sem eru pottaręktašar eša rótskornar eftir kśnstarinnar reglum er hęgt aš planta allt sumariš og langt fram eftir hausti.

-         Flytja trjįplöntur og runna til ef žess žarf. Stór tré og runna ętti aš undirbśa meš rótarskeršingu įri įšur.

-         Flytja og skipta fjölęrum plöntum. Tegundir sem lifna og blómgast snemma ętti aš skipta sķšar aš sumrinu žegar žęr byrja aš visna.

-         Huga aš maški ķ trjįgróšri žegar vöxtur hefst. Śša, eša lįta fagmann meš tilskilin réttindi śša ef žörf žykir. Óžarfi er aš śša allan gróšur og sķst skyldi hafa žaš sem įrlega reglu aš lįta śša allan garšinn.

-         Hreinsa til ķ bešum og raka lauf śr grasflöt. Lauf frį fyrra įri er tilvališ aš setja ķ safnkassa eša undir runnagróšur žar sem aš įnamaškarnir og ašrir ķbśar jaršvegarins koma žvķ aftur ķ umferš.

-         Jaršvinna matjurtagaršinn, żmist meš stungugaffli eša jaršvegstętara sem hęgt er aš fį leigšan.

 

Jśnķ – įgśst

Sumariš er gengiš ķ garš meš sólskini ķ heiši. Nś fer ķ hönd helsti annatķmi žess sem ręktar garšinn sinn.

-         Slį grasflötina. Žaš er jś naušsynlegur fylgifiskur sumarsins.

-         Bera į grasflöt og annan gróšur. Alhliša tilbśinn įburšur eša lķfręnn hśsdżraįburšur hentar vel. Sį lķfręni stušlar aš auknu örverulķfi ķ jaršvegi sem er gagnlegt og eykur lķfręnt innihald hans.

-         Vinna mį į mosa meš mosatętingu, hressilegum rakstri eša mosaeyši. Ķ kjölfariš mį kalka meš skeljasandi eša įburšarkalki og gefa įburšarskammt. Hęfilegur įtrošningur og reglubundin įburšargjöf heldur mosanum aš nokkru ķ skefjum. Hafa skal ķ huga aš mosinn er įvallt įberandi aš vorlagi žó svo aš nóg sé af grasrót undir honum.

-         Prżša meš sumarblómum. Stjśpur geta fariš nišur snemma sumars, jafnvel sķšla maķ enda žola žęr żmislegt misjafnt. Sumarblóm fįst oršiš lengi sumars. Tilvališ er aš breyta til upp śr mišju sumri og planta einhverju sem stendur fram į vetur, s.s. skrautkįli, silfurkambi og sķgręnum runnum. Sżprus, lķfvišur og einir setja viršulegan svip į beš, ker og potta.

-         Ķ gróšrarstöšvum fįst forręktašar matjurtir af żmsum tegundum. Ašallega kįlmeti og salat. Setja nišur fyrripart sumars til aš njóta góšrar uppskeru.

-         Sķšsumars er hęgt aš uppskera žaš sem til var sįš. Af blašsalati mį reyndar tķna blöš įn žess aš taka alla plöntuna. Hvķtkįl mį uppskera upp śr mišjum jślķ hafi žaš fariš snemma nišur og ašrar kįltegundir ašeins sķšar.

 

September – desember

Sumri hallar og vetur gengur ķ garš. Haustiš er tķminn til aš njóta įvaxta sumarsins og litadżršar gróšurrķkisins ķ haustlitum.

-         Ķ septemberbyrjun er kominn uppskerutķmi fyrir kartöflur.

-         Huga skal aš gróšri sem prżšir fram į vetur. Sķgręnn gróšur ķ kerjum setur mikinn svip į aškomu hśsa og sumar tegundir sumarblóma geta enst ótrślega lengi.

-         Viš lauffall ętti aš raka sem mestu laufi af grasflötum og śt ķ beš. Žar nżtist žaš sem vetrarskjól fyrir fjölęrar jurtir sem dorma ķ jaršvegsyfirboršinu.

-         Huga aš vetrarskżlingu ef žess žarf. Sumar sķgręnar tegundir getur žurft aš skżla, einkum į vešrasamari stöšum og sér ķ lagi fyrstu eitt til tvö įrin.

-         Haustlaukar eru “loforš um litrķkt vor” eins og žar stendur. Žeir fįst frį žvķ ķ september og fram eftir hausti og vetrarbyrjun. Vissara er aš koma žeim nišur įšur en jörš er klakabundin.   

 

 

Jóhannes Baldvin Jónsson

 

     
-->