RŠktun vÝ­is af grŠ­lingum

 

┴ sumarh˙salˇ­um e­a annars sta­ar ■ar sem er gott plßss er au­velt a­ rŠkta vÝ­i til eigin nota hvort sem er til nota Ý limger­i e­a til vi­arnytja (k÷rfuger­ar, Ý skjˇlgir­inar o.fl.). En eins og Ý allri rŠktun ■arf fyrirhyggju og undirb˙ning til ■ess a­ nß ßrangri. ═ ■essari litlu grein er vinnuferli­ raki­ li­ fyrir li­ og ekkert anna­ a­ gera en ˇska lesendum gˇ­s gengis.

 

GrŠ­lingar

Fyrsta skrefi­ er a­ klippa grŠ­lingana. Ůa­ er best a­ gera Ý desember til jan˙ar. Ůß eru greinarnar enn■ß frÝskar og Ý fullum vetrardvala og ■vÝ mun betri efnivi­ur en ■egar grŠ­lingar eru teknir sÝ­la vetrar e­a snemma vors.

VÝ­igrŠ­lingar eiga a­ vera um 25 cm langir, teknir af kr÷ftugum, frÝskum ßrssprotum e­a tveggja ßra sprotum. Varast skal a­ nota of grannt efni t.d. ekki grennra en blřants■ykkt og einnig a­ nota greinaenda sem hafa m÷rg blˇmbrum, ■au eru stˇr og ßberandi og mß kanna me­ ■vÝ a­ opna ■ß og sjß vÝsa af blˇmreklum. GrŠ­lingana ■arf a­ geyma ß dimmum, k÷ldum sta­ (-4░C til +4░C) og vi­ hŠfilegan raka sem nŠst best me­ ■vÝ a­ pakka grŠ­lingunum inn Ý plastpoka.

 

RŠktunarbe­

Velji­ grŠ­lingabe­inu skjˇlgˇ­an og sˇlrÝkan sta­. Dreifi­ gjarnan h˙sdřraßbur­i yfir ef jar­vegurinn er sendinn e­a rřr og um 5-8 kg ß 100 m2 af tilb˙num ßbur­i eins og t.d. blßkorni og um 2 kg af ■rÝfosfati ß 100 m2. Ef um er a­ rŠ­a nřjan mřrarjar­veg er gott a­ bera ß t.d. ßbur­arkalk 25 ľ 50 kg ß 100 m2.

PŠli­ be­i­ me­ jar­vegstŠtara e­a stunguspa­a. Hvert be­ mß vera u.■.b. 1,2 m breytt en ß milli eru grafnir mjˇir stÝgar. Hafi­ be­i­ ÷rlÝti­ k˙pt og jafnt ■annig a­ vatn sitji ekki Ý bollum ofan ß ■vÝ.

Ůa­ hefur gefi­ gˇ­a raun a­ ■ekja be­ sem Štlu­ eru til a­ stinga Ý vÝ­igrŠ­lingum me­ sv÷rtum plastd˙k og stinga grŠ­lingunum Ý gegn um hann. Me­ ■essu nŠst hŠrri og jafnari raki auk ■ess sem ■a­ hindrar a­ illgresi nßi sÚr upp. Plastd˙kinn er best a­ festa ni­ur me­ mold e­a sandi. Ef ekki er nota­ur plastd˙kur er mikill kostur a­ dreifa grˇfum, sv÷rtum sandi yfir be­i­, ■a­ bŠ­i hŠkkar jar­vegshita og hindrar frostlyftingu.

 

GrŠ­lingastunga og rŠktun

GrŠ­lingunum er stungi­ eins snemma vors og m÷gulegt er e­a um lei­ og frost fer ˙r j÷r­u. Sunnanlands er ■a­ oft Ý aprÝl ľ maÝ en Nor­anlands seinni hlutann Ý maÝ. Laufgu­um grŠ­lingum sem stungi­ er eftir fyrstu vikuna Ý j˙nÝ rŠta sig og ■roskast vanalega illa.

Gott er a­ lßta grŠ­lingana standa a­ 2/3 hluta Ý 10-15░C heitu vatni ß skuggsŠlum sta­ Ý rÝflega einn sˇlarhring ß­ur en ■eim er stungi­.

Stingi­ grŠ­lingunum a­eins skßsett, Ý ra­ir me­ um 20 cm millibili og 20 cm ß milli ra­a, ca 5-6 ra­ir Ý hvert be­. Athugi­ a­ sn˙a grŠ­lingunum rÚtt e­a ■annig a­ brumin sn˙i upp. Lßti­ einungis 1/3 grŠ­linganna standa upp ˙r. Ef stungi­ er fleiri en einni tegund vÝ­is skal gŠta ■ess a­ halda tegundunum a­skildum og merkja ■Šr vel.

Vanalega er ekki ■÷rf ß a­ v÷kva be­in nema Ý miklum ■urrkum. Allt illgresi sem kemur upp skal upprŠtt eins fljˇtt og kostur er.

Venjulega er rŠktunartÝmi vÝ­iplantna mi­a­ur vi­ tv÷ sumur og plantan ■ß or­in ■a­ ■rosku­ a­ h˙n ■olir vel umpl÷ntun ß endanlegan vaxtarsta­. Ef Štlunin er a­ nota vÝ­inn til vi­arnytja er ßrsv÷xturinn klipptur a­ hausti og unni­ ˙r honum ß­ur en hann er full■urr e­a greinarnar ■urrka­ar og sÝ­an lag­ar Ý bleyti Ý einn dag ß­ur en ■Šr eru flÚtta­ar Ý k÷rfur, skjˇlgir­ingu e­a anna­.

 

Upptaka plantna og flutningar

A­ vori ■ri­ja sumars frß grŠ­lingastungu skal stinga pl÷nturnar upp, mold er hrist af og pl÷nturnar flokka­ar og ■eim b˙nta­. Heppilegt er a­ binda 10 og 10 pl÷ntur saman Ý b˙nt til a­ au­velda talningu og flutning. B˙ntunum skal sÝ­an slß ni­ur, ■.e. grˇ­ursetja til brß­abrig­a Ý ■Útta r÷­ ß heppilegum sta­ ■ar til ■Šr eru fluttar til grˇ­ursetningar.

═ sumum tilvikum er ekki ßstŠ­a til a­ hrista moldina af rˇtunum, heldur me­h÷ndla pl÷nturnar eins og hnausapl÷ntur, en ■ß ver­ur a­ taka ■a­ me­ Ý reikninginn a­ vinna og geymsla ver­ur ÷ll umfangsmeiri en me­ berrˇtapl÷ntur. Kosturinn er hins vegar sß a­ pl÷nturnar ver­a fyrir minna ßfalli og eru ekki eins vi­kvŠmar fyrst eftir grˇ­ursetningu.

Vi­ flutning og geymslu a­ grˇ­ursetningarsta­ skal ■ess gŠtt a­ rŠtur sÚu aldrei berar, heldur geymdar Ý plastpokum e­a undir yfirbrei­slu og rˇtum haldi­ r÷kum.

Ůß er best a­ hefjast handa.

 

Samson B. Har­arson

 

 

     
-->