Stjarna jˇlanna og drottning blˇmaframlei­enda

Jˇlastjarna me­ gulgrŠn hßbl÷­.
ŮvÝ er lÝkt fari­ me­ ═slendinga og margar a­rar ■jˇ­ir heims a­ fßtt er jˇlalegra ß a­ventunni en a­ eiga eina e­a fleiri jˇlastj÷rnur til a­ skreyta hřbřli og vinnusta­i me­ fyrir jˇlin.  Jˇlastjarnan hefur vafalÝti­ ■ann hei­ur a­ vera vinsŠlasta og mest selda pottaplantan hÚr ß landi en h˙n hefur veri­ Ý rŠktun hjß Ýslenskum blˇmabŠndum Ý hßlfa ÷ld.  Hßrau­ hßbl÷­ jˇlastj÷rnunnar me­ bla­l÷gun sem minnir ß stj÷rnur auk ■ess sem d÷kkgrŠni og rau­i liturinn minna ˇneitanlega ß ßrstÝmanum sem h˙n blˇmstrar ß, ■annig hjßlpast allt a­ til a­ gera hana a­ ■eirri Bethlemstj÷rnu sem h˙n er Ý augum margra Ý desember auk ■ess a­ vera drottning blˇmaframlei­enda. 

 

Latneska nafn pl÷ntunnar er Euphorbia pulcherrima og er dregi­ af Euphorbus sem var lŠknir konungsins Ý MßritanÝu, en pulcherima ■ř­ir mj÷g falleg e­a fegurst.  Jˇlastjarnan er Šttu­ frß MexÝkˇ og Ý upprunalegum heimkynnum er jˇlastjarnan stˇr runni um 2-4 metrar a­ hŠ­.  ═ byrjun nÝtjßndu aldar var b˙i­ til lßgvaxi­ yrki  sem hentar vel sem stofuplanta og um svipa­ leyti var h˙n fyrst flutt til Evrˇpu.  Eins og margar a­rar pl÷ntur sem blˇmstra ß ■essum ßrstÝma er jˇlastjarnan langnŠturplanta, sem ■ř­ir a­ h˙n fer ekki a­ blˇmstra fyrr en nˇttin er or­in minnst 12 tÝmar. Blˇmin eru ˇsk÷p ˇßsjßleg, lÝtil og gulleit Ý sveipum en eru umlukin stˇrum rau­um hßbl÷­um sem eru ekki ˇsvipu­ a­ l÷gun og ÷nnur bl÷­ pl÷ntunnar, en hßbl÷­in taka lit vi­ blˇmgun. Ůegar hßbl÷­in hafa teki­ lit halda margir a­  plantan sÚ Ý blˇma.  Ëtal yrki eru til af jˇlastj÷rnunni, ■annig geta hßbl÷­ pl÷nturnar haft mismunandi rau­a liti e­a bleika, grŠnhvÝta e­a rjˇmahvÝta en einnig eru dvergvaxta afbrig­i fßanleg.  TÝskusveiflur rß­a sÝ­an mestu um hva­a litir e­a yrki eru vinsŠlust hverju sinni, Ý raun  er ekkert ÷­ruvÝsi me­ pottapl÷ntur en gar­pl÷ntur e­a allar a­rar pl÷ntur, allt er ■etta hluti af rŠktunarmenningu okkur og řmsar tÝskusveiflur eru au­sjßanlegar Ý stuttri rŠktunars÷gu ■jˇ­arinnar.

 

Til a­ halda jˇlastj÷rnunni grˇskumikilli og fallegri yfir jˇlin, er nau­synlegt a­ vita a­ h˙n er mj÷g vi­kvŠm fyrir kulda, drags˙g og mi­st÷­varofnum. Ůess vegna er nau­synlegt a­ pakka henni vel frß verslun til heimah˙ss og alls ekki Ý sellˇfan.  H˙n ■arf gˇ­a birtu en ekki sˇl, sem a­ ÷llu venjulega er hvort e­ er ekkert of miki­ af hÚr ß landi ß ■essum ßrstÝma. Ůannig ■olir h˙n vel a­ vera ˙ti Ý glugga Ý svartasta skammdeginu og ■a­ hjßlpar oft a­ hafa hana nßlŠgt e­a undir venjulegum stofulampa.   Jˇlastjarnan ■arf reglulega v÷kvun yfir blˇmgunartÝmann me­ volgu vatni beint Ý moldina og best er a­ halda henni ßvalt rakri, ■ˇ ßn ■ess a­ h˙n standi Ý vatni.  En ■ar sem h˙n vill mikinn loftraka og ■olir ekki a­ h˙n sÚ ˙­u­, ■ß er oft gott rß­ a­ lßta blˇmsturpotta standa ß blautum vikri e­a ra­a smßsteinum undir pottinn sem geta veri­ Ý vatni en vi­ ■essa a­fer­ hŠkkar rakastigi­ Ý kringum pl÷ntuna. 

 

═ blˇma er jˇlastjarna sennilega kßtust vi­ 15-18░ C og vi­ ■etta hitastig stendur h˙n lengst Ý blˇma og heldur lengst litnum ß hßbl÷­unum.  ١ vir­ist plantan sŠtta sig vel vi­ a­ hitastigi­ hŠkki  upp  Ý 20 og 21░C  og h˙n ■olir vel a­ hitinn fari ni­ur Ý 10░ C.  Bl÷­in ver­a ljˇsgrŠn Ý of miklum hita en halda d÷kkgrŠna litnum vi­ lŠgra hitastig.  Ůetta eru a­ vÝsu ekki kj÷ra­stŠ­ur ß Ýslenskum heimilum Ý desember, en a­ ÷llu j÷fnu tekst ■ˇ flestum a­ halda henni lifandi ß a­ventunni og vel fram yfir jˇlin.  Ef plantan er farin a­ hanga er vŠntanlega drags˙g um a­ kenna.

 

All flestir henda jˇlastj÷rnunni um lei­ og ■eir henda jˇlatrÚnu.  Allra h÷r­ustu blˇmarŠktendur klippa blˇmin af, koma henni fyrir ß svalari sta­ og  hŠtta v÷kvun en ■ß hefst hvÝldartÝmi pl÷ntunnar.  A­ vori er h˙n sett ß hlřjan sta­ ß nř, fŠr rÝflega v÷kvun og  klippt er vel ofan af henni.  Ůar sem plantan hefur veri­ a­l÷gu­ me­ vaxtahamlandi efnum Ý uppeldi, auk ■ess a­ vera langnŠturplanta er h˙n mj÷g erfi­ Ý rŠktun Ý heimah˙sum, ver­ur yfirleitt gisin, of stˇr og bl÷­in ljˇsgrŠn.  ١ finnast stˇrar og grˇskumiklar jˇlastj÷rnurunnar Ý sˇlstofum hÚr ß landi sem bera ßhugas÷mum og ■olinmˇ­um eigendum sÝnum gott vitni. 

 

Flestir lÝta ß jˇlastj÷rnuna sem hluta af skreytingum hßtÝ­arinnar enda falla litir hennar vel a­ ÷­rum jˇlaskreytingum og hjß m÷rgum okkar er h˙n or­in hluti af hef­bundnu jˇlahaldi

   

 

Valborg Einarsdˇttir, gar­yrkjufrŠ­ingur


Til baka


yfirlit plantna

     
-->