Skrśšgaršar eru menningarveršmęti

Austurvöllur į ķsafirši
Įriš 2007 varš einn af mörgum skrśšgöršum Ķsfiršinga Austurvöllur, 50 įra. Ķsafjaršarbęr er lķklega žaš bęjarfélag sem į flesta af elstu og merkilegustu skrśšgöršum landsins. Žar er fyrstan aš nefna Skrśš į Nśpi ķ Dżrafirši frį 1909, Jónsgarš į Ķsafirši frį 1923, Simsonsgarš frį įrunum 1920- 1930 og svo Austurvöll frį 1954. Žetta eru menningarveršmęti sem Ķsfiršingar verša aš gęta vel og ómetanlegt bęši fyrir heimafólk og feršamenn aš geta notiš slķkra unašsreita sem vel hirtir skrśšgaršar eru. Žaš mį geta žess aš mikil feršamennska er tengd garša og nįttśruskošun t.d. ķ Englandi og mętti vel gera śt į žann markaš hérlendis. 

Žegar ég heimsótti garšinn į 50 įra afmęli Austurvallar var fįtt sem minnti į žessi tķmamót ķ sögu garšsins og žótti mér sįrt aš sjį žennan mišbęjargarš Ķsfiršinga meira og minna ķ nišurnķšslu.

Efalaust kann mörgum aš žykja fįtt um žennan garš, en ég vil benda į aš Austurvöllur į Ķsafirši įsamt Hallargaršinum ķ Reykjavķk eru tveir heildstęšustu og upprunalegustu nśtķma- (Módernķski) skrśšgaršar sem viš Ķslendingar eigum. Žaš var fyrsti faglęrši ķslenski landslagsarkitekt okkar ķslendinga sem hannaši žessa garša, Jón H. Björnsson. Hallargaršinn ķ Reykjavķk hannaši hann 1953 og Austurvöll 1954 og eru žeir einkennandi fyrir žann amerķska módernisma sem Jón var fulltrśi fyrir, enda menntašur ķ Bandarķkjunum. Einkenni žessa garšstķls eru einmitt m.a. bogmyndašir stķgar sem flęša ešlilega ķ gegn um garšinn og afmarka į einfaldan hįtt gróšurbeš og grasflatir eins og einkennir Austurvöll.

Žvķ mišur hefur Austurvöllur veriš rśinn mörgu žvķ sem gerir garš įhugaveršan, fyrir utan slęma umgengni hefur eitt ašalašdrįttarafl garšsins tjörnin veriš fjarlęgš, žaš sama mį reyndar segja um tjörnina ķ Hallargaršinum ķ Reykjavķk. Ķ staš hefur fallegri myndastyttu Įsmundar Sveinssonar veriš komiš fyrir žar sem tjörnin var įšur og stendur nś žar eins og illa geršur hlutur,  skökk į sķnum stalli. Įšur var styttan innst ķ garšinum, žar sem hśn naut sķn mun betur meš sundhöllina og gróskumikinn gróšur ķ bakgrunni.

Žaš er engu lķkara en aš garšurinn sé gleymdur, gróšurinn vķša illa farinn, grasflötin slitin og hįlfkaraš grindverk sem viršist hafa veriš hętt viš aš setja um garšinn ķ mišjum klķšum var ekki til aš auka reisn garšsins.

Žaš er athyglisvert ķ ljósi sögunnar aš žegar Austurvöllur var hannašur var įętlaš aš reisa rįšhśs Ķsafjaršar į lóšinni žar sem Faktorshśsiš ķ Hęstikaupstaš stendur. Žaš veršur aš teljast mikiš lįn fyrir žau miklu menningarveršmęti og bęjarprżši sem Hęstikaupstašur er aš ekki varš śr žeim įformum. Ég geri žaš aš tillögu minni aš ryki verši dustaš af uppdrętti garšsins og hann endurgeršur, jafnframt aš tengja garšinn yfir aš Fjaršarstręti svo aš žar myndist įhugaverš gönguleiš. Meš tengingu viš lóš Hęstakaupstašar myndu auk žess starfsemin žar og garšurinn upphefja hvort annaš.

Žaš vęri mikiš menningarslys ef žessi best varšveitta módernķski almenningsgaršur landsins eyšilegšist og hvet ég Ķsfiršinga eindregiš til aš hefja Austurvöll til vegs og viršingar sem ašlašandi mišbęjargarš fyrir gesti og gangandi. 

Ath. Greinin birtist fyrst ķ Blómi vikunnar ķ febrśar 2007.
 

 

Samson Bjarnar Haršarson, landslagsarkitekt FĶLA og varaformašur GĶ


Til baka


yfirlit plantna

     
-->