Skessujurt ľ ˇmissandi Ý hvern gar­

Skessujurtin er glŠsileg stakstŠ­ Ý g÷r­um.
Skessujurt e­a Levistcum offincinale eins og h˙n heitir ß fagmßlinu,  var ß­ur fyrr k÷llu­ tr÷llatrygg­ en hefur einnig stundum veri­ k÷llu­ s˙pujurtin e­a Maggi jurtin, eftir samnefndum s˙puframlei­anda. Skessujurtin er fj÷lŠr, mj÷g bla­falleg, har­ger­, stˇrvaxin og fyrirfer­armikil kryddjurt, sem a­ margra mati er allt of lÝti­ nřtt. Blˇmin eru gulleit  og mynda sveipi.  Skessujurtin er hra­vaxta og hefur veri­ notu­ Ý limger­i, er samt sennilega fallegust stakstŠ­. Jurtin ver­ur mannhŠ­arhß e­a um  1,5 til 2 metrar ß hŠ­ og ■arf rakan og frjˇan jar­veg.  Au­velt er a­ fj÷lga skessujurt me­ sßningu beint ß vaxtarsta­ e­a me­ skiptingu.

 

Skessujurtin er g÷mul krydd- og lŠkningajurt, sem er ÷ll nřtanleg til matarger­ar, ■ar me­ talin blˇm, frŠ, leggir, bl÷­ og rˇt. Íll plantan er mj÷g brag­sterk, brag­i­ minnir eilÝti­ ß s˙putenging e­a sellerÝ. Til a­ maturinn ver­i ekki of brag­sterkur ■arf a­ nota pl÷ntuna mj÷g sparlega.  Au­velt er a­ ■urrka bl÷­in, en ■ß eru st÷nglarnir hengdir upp  ß hvolfi me­ bl÷­unum ß.  Ef plantan er me­ blˇmum, mß ■urrka hana Ý brÚfpoka og hrista frŠin af ■egar bl÷­in or­in ■urr.  Au­velt er a­ frysta bl÷­in heil Ý poka og mylja ■au ni­ur frosin. 

 

Tali­ er a­ munkar hafi flutt pl÷ntuna til Nor­urlanda ß mi­÷ldum, en ■ß var h˙n talin vera jurt ßstarinnar, enda er enskt nafn pl÷ntunnar Lovage. Hef­bundin notkun jurtarinnar Ý ■ß daga var frekar sem lyf, auk ■ess a­ vera talin ßstar÷rvandi. Sem lyf var h˙n notu­ vi­ tÝ­averkjum, meltingartruflunum og offitu, en h˙n var talin vatnslosandi.

 

Plantan trÚnar au­veldlega og ■ess ■arf a­ gŠta a­ nota ung bl÷­ og mj÷g granna st÷ngla. St÷nglana mß sjˇ­a e­a nota ferska Ý salat.  Bl÷­in er best a­ nota  smßtt skorin sem krydd, t.d. Ý   s˙pur, salat, kj÷tfars, fyllingar,  pylsur, sˇsur, pottrÚtti, kryddsmj÷r og sˇsur.   Brag­i­ er  vel ■ekkt sem kj÷ts˙pukrydd, en er ekki sÝ­ra me­ grillu­u lambakj÷ti og er ■ß nota­ eins og hvÝtlaukur, ■.e. ger­ eru g÷t Ý v÷­vann og samanv÷­lu­um bl÷­unum stungi­ inn, oft me­ hvÝtlauksrifi en ■essi tv÷ krydd eru mj÷g gˇ­ saman. FrŠin mß nřta Ý salat sˇsur og brau­bakstur.


KŠfa ˙r reyktum fiski m. skessujurt
300 gr. so­in, beinhreinsu­, ro­laus, reykt řsa
300gr. so­nar, flysja­ar, rau­ar kart÷flur
2. stk. mj÷g smßtt skorinn laukur
4. mj÷g smßtt skorin hvÝtlauksrif
2-4 matskei­ar skessujurt (eftir smekk) mj÷g smßtt s÷xu­
100 gr. smj÷r
salt og fÝnmala­ur svartur pipar eftir smekk.

Ţsa og kart÷flur stappa­ saman fremur grˇft. Smj÷r hita­ varlega og lauknum og  hvÝtlauknum blanda­ Ý og lßti­ malla Ý nokkrar mÝn˙tur. A­ lokum er skessujurtin sett ˙t Ý og smj÷ri­ teki­ af hitanum. Íllum hrßefnum blanda­ saman, krydda­ og hrŠrt rŠkilega. KŠlt. FrßbŠrt ßlegg ß allt brau­ og sem partÝrÚttur ß litlar snei­ar af heimab÷ku­u r˙gbrau­i me­ smj÷ri.

Skessusmj÷r Ínnu Rˇsar
100 gr. smj÷r
1. matskei­ ˇlÝfuolÝa
1. tsk. sÝtrˇnusafi
2. smßtt skorin hvÝtlauksrif
2. matskei­ar mj÷g smßtt s÷xu­ skessujurt.

Allt hrßefni sett Ý skßl, mřkt a­eins Ý ÷rbylgjuofni, hrŠrt saman og kŠlt. FrßbŠrt kryddsmj÷r me­ ÷llum grillmat. 

 

 

Hugr˙n Jˇhannesdˇttir og Valborg Einarsdˇttir


Til baka


yfirlit plantna

     
-->